Maksymilian Jasionowski

pisarz ludowy, działacz społeczny i narodowy, publicysta
12.10.1867 07.03.1957 Piekary Śląskie

Biografia

Maksymilian Jasionowski urodził się 12 października 1867 roku w Niemieckich Piekarach (dzisiejsze Piekary Śląskie) w rodzinie rzemieślniczej. Był jednym z pięciorga dzieci państwa Jasionowskich. Ojciec Jan był mistrzem piekarskim, matką była Marianna Brückner. We wczesnych latach wstąpił do niemieckiej szkoły powszechnej; w 1873 roku wstąpił do szkoły, a po śmierci ojca w 1878 roku musiał szybko podjąć pracę zarobkową, zaczynając od dorywczych prac w kopalniach.

W 1890 roku Jasionowski wraz z Wawrzyńcem Hajdą, ks. Józefem Katryniokiem i Franciszkiem Kopczyńskim założył w Niemieckich Piekarach Towarzystwo św. Alojzego (Alojzjanów) i został jego sekretarzem. Celem towarzystwa było pielęgnowanie polskiej mowy, śpiewu i teatru oraz uświadamianie społeczeństwa na niwie patriotyczno-narodowościowej. Powołano amatorską scenę teatralną, a pierwszym prezesem został ks. Józef Katryniok.

W 1893 roku Jasionowski został przewodniczącym „Alojzjanów”, a odczyty, które wygłaszał, poruszały tematykę wolności, narodowości i relacji duchowieństwa do patriotyzmu. Jego pierwsze wykłady wygłoszono w 1894 roku, krótko po odbyciu pierwszej karnej eliminacji. W wyniku decyzji kurii tow. Alojzjanów przekształciło się w Kasyno Katolickie (1903). W 1908 roku do Piekar dotarł także chór „Cecylia” przy bazylice, którego współzałożycielami byli Jasionowski i inni działacze.

W 1897 roku został zwolniony z kopalni Cecylia w wyniku sporu z niemieckim sztygarem; musiał opuścić region i pracować w kopalni miedzi w Kupferbergu. Po latach wrócił na Górny Śląsk i podjął pracę w kopalniach Radzionków, Siemianowice i Mysłowice. W 1901 roku zaangażował się w obronę Wrześni, za co został skazany na cztery miesiące więzienia. Po powrocie kontynuował pracę w kopalni, aż do 1911 roku, kiedy to odszedł z powodów politycznych.

Po odejściu z kopalni Jasionowski prowadził biuro podań i wniosków, pomagając mieszkańcom Piekar w załatwianiu spraw urzędowych. Biuro działało przez 25 lat, aż do 1933 roku. W 1918 roku objął funkcję przewodniczącego Polskiej Rady Ludowej w Niemieckich Piekarach, a w 1920–1921 pracował jako pomocnik biurowy w Polskim Komitecie Plebiscytowym, uczestnicząc w organizowaniu plebiscytu i osiągnięciu wysokiego poparcia dla Polski.

Podczas III powstania śląskiego pełnił funkcję sekretarza Bytomskiej Rady Powiatowej oraz pracował przy Ekspozyturze Emigracyjnej Naczelnej Rady Ludowej. W 1921 roku został członkiem Komitetu Parytetycznego, a w 1928 roku sekretarzem Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1934 roku Zarząd Grupy Miejscowej Związku Powstańców Śląskich nadał mu status członka honorowego; był również aktywnym członkiem Związku do 1939 roku.

Po II wojnie światowej Jasionowski utrzymywał się głównie z renty i korespondencji; prowadził liczne kontakty, a jego praca publiczna kontynuowała się poprzez korespondencję z kolegami i współpracownikami. Zmarł 7 marca 1957 roku i został pochowany na piekarskim cmentarzu.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Założył Towarzystwo św. Alojzego (Towarzystwo Alojzjanów) w Niemieckich Piekarach, 1890
Był przewodniczącym Alojzanów od 1893 roku
Organizator plebiscytu na Górnym Śląsku i członek Komitetu Parytetycznego (1920–1921)
Przewodniczył Polskiej Radzie Ludowej w Niemieckich Piekarach (1918–1919)
Dożywotnio członek honorowy Związku Powstańców Śląskich (1934)

Ciekawostki

Używał pseudonimu Marek z Chin w relacjach i artykułach, a cykl Chińskie opowieści ukazał się w Pracy w 1891
Prowadził biuro podań i wniosków przez 25 lat (1908–1933), pomagając mieszkańcom Piekar w załatwianiu spraw urzędowych
Prowadził korespondencję z pruskim Urzędem Patentowym; rozważane były dwa wynalazki: pralka i urządzenie do samoczynnego otwierania drzwi wentylacyjnych w kopalni

Udostępnij