Upewnij się, że nie wprowadzasz dezinformacji

Sobotnie tragiczne wydarzenia w Krakowie i Ostrowcu Świętokrzyskim stały się tematem licznych fałszywych przekazów w internecie. Zamieszanie nasiliło wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji: użytkownicy masowo przerabiali zdjęcia i stopklatki z nagrań publikowanych w sieci, a później rozpowszechniali elementy, których nie było w pierwotnych materiałach.

NASK zebrał przykłady narracji krążących w internecie oraz pokazał, jak AI wykorzystywano do modyfikowania fotografii i innych treści związanych z tymi wydarzeniami.

Próby odczytania niewyraźnych fragmentów obrazu za pomocą AI prowadziły do tworzenia napisów lub symboli, które stawały się podstawą kolejnych interpretacji. Generatywna obróbka może dopisać brakujące szczegóły w sposób wyglądający przekonująco, ale nie oznacza to, że przedstawia rzeczywistość. Tak powstałe materiały mogą napędzać dalszą dezinformację.

Jak nie dać się zwieść obrazom zmienionym przez AI? Warto pamiętać o czterech zasadach:

1. Szukaj pierwotnego źródła. Spróbuj znaleźć pierwszą publikację i pełny kadr, zamiast kierować się wersją o najlepszej jakości.

2. Zachowaj ostrożność wobec wyraźnych szczegółów. Jeśli niewyraźne zdjęcie nagle zawiera ostre napisy, cyfry, symbole albo informacje o porze dnia, potraktuj to jako ostrzeżenie. AI szczególnie chętnie wymyśla takie elementy.

3. Korzystaj ze sprawdzonych źródeł. Śledź komunikaty służb i organizacje fact-checkingowe, takie jak Demagog czy Konkret24. Pamiętaj, że opisy generowane przez AI również mogą zawierać nieprawdziwe informacje.

4. Nie przerabiaj i nie udostępniaj dalej. Nawet działając w dobrej wierze, można przyczynić się do rozpowszechniania fałszywych treści.

Nie każda zmiana fotografii wpływa na jej przekaz. Zwykłe rozjaśnianie lub wyostrzanie to nie to samo co generatywna rekonstrukcja, która może dodać do obrazu nieistniejące elementy. Materiałów uzyskanych w ten sposób nie należy przedstawiać jako dowodów ani dokumentacji wydarzeń - można w ten sposób nieświadomie wspierać powstawanie i rozpowszechnianie dezinformacji.

Porównanie dwóch wersji zdjęcia samo w sobie nie zawsze pozwala ustalić, jak zostało ono zmienione. Większa czytelność nie potwierdza autentyczności, a dalsze udostępnianie fałszywego obrazu może utrwalać nieprawdziwą wersję wydarzeń.

Źródło: NASK.pl