Piekarscy policjanci upamiętnili zmarłych i zasłużonych dla regionu

W uroczystość Wszystkich Świętych policjanci z Piekar Śląskich odwiedzili miejscowe cmentarze. Na grobach zmarłych funkcjonariuszy, powstańców śląskich i zasłużonych mieszkańców zapalili znicze. Pamięć uczczono również post. Wiktora Szwagla, który zginął na służbie 87 lat temu.

Rano w Komendzie Miejskiej Policji w Piekarach Śląskich pamięć funkcjonariusza Policji Województwa Śląskiego uczcili pierwszy zastępca komendanta miejskiego, podinsp. Sławomir Bylicki, oraz podinsp. Przemysław Stolarski, naczelnik Wydziału do Walki z Przestępczością Ekonomiczną. Następnie udali się na cmentarze, gdzie oddali hołd poległym policjantom, śląskim powstańcom i osobom zasłużonym dla województwa śląskiego. W odwiedzinach uczestniczyli piekarscy policjanci, na czele z komendantem miejskim podinsp. Mateuszem Gilge.

Wiktor Szwagel poległ podczas służby 87 lat temu. Wspomnienie funkcjonariusza wiąże się także z historią piekarskiej Policji.

Stanisław Borek, urodzony 8 listopada 1896 roku, zmarł 15 listopada 1971 roku. W latach 1938–1939 kierował posterunkiem w Szarleju. Otrzymał Krzyż Niepodległości, Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi, Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921, Medal za Długoletnią Służbę, Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości oraz Gwiazdę Górnośląską.

Jan Przybyłek żył od 20 stycznia 1894 roku do 6 maja 1965 roku. Był jednym z najważniejszych organizatorów Polskiej Organizacji Wojskowej na powiaty bytomski, kluczborski, strzelecko-opolski, lubliniecki i oleski. Pełnił funkcję zastępcy naczelnika Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Piekarach Wielkich. Należał do dowódców POW, którzy podpisali rozkaz o rozpoczęciu I Powstania Śląskiego, a także do założycieli Związku Powstańców Śląskich. Brał udział we wszystkich trzech powstaniach. Podczas pierwszego zdobywał Piekary i Szarlej. Został odznaczony Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Krzyżem Walecznych, Śląskim Krzyżem Waleczności I klasy, Krzyżem POW oraz Gwiazdą Górnośląską.

Klara Przybyłek, żona Jana, urodziła się 9 sierpnia 1899 roku, a zmarła 27 stycznia 1979 roku. Była członkinią i kierowniczką żeńskich oddziałów Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Piekarach Wielkich oraz współtworzyła POW w powiecie bytomskim. Pomagała organizować kursy dla łączniczek, kurierek i sanitariuszek. W ten sposób współtworzyła pierwsze na tym terenie kadry Polskiego Czerwonego Krzyża oraz pierwsze żeńskie oddziały sanitarne POW na Śląsku. W jej rodzinnym domu działał główny punkt werbunkowy do I Pułku Strzelców Bytomskich. W 1919 roku była kurierką i łączniczką z północnymi powiatami Śląska, a później kierowała ekspozyturą wywiadowczą Oddziału II przy głównym dowództwie POW. Otrzymała Krzyż Niepodległości oraz Śląską Wstęgę Zasługi i Waleczności.

Józef Otparlik, urodzony 18 marca 1895 roku, od 1927 do 1939 roku służył jako posterunkowy Posterunku Policji w Piekarach Wielkich–Szarleju. Został odznaczony Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Odznaką Pamiątkową 10-lecia Policji Województwa Śląskiego, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 oraz Śląskim Krzyżem Powstańczym.

Emil Baron, urodzony w 1897 roku i zmarły w 1978 roku, należał do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” oraz Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Uczestniczył we wszystkich trzech powstaniach śląskich. Podczas III Powstania dowodził batalionem piekarskim, a przed plebiscytem brał udział w ochronie polskich wieców.

Emanuel Wilczek, żyjący w latach 1891–1921, prawdopodobnie był funkcjonariuszem APO służącym w Lipinach. Podczas III Powstania Śląskiego pełnił służbę porządkową. Według władz powstańczych zginął w nocy z 18 na 19 czerwca 1921 roku w pobliżu cmentarza w Brzezinach Śląskich, gdy powstanie dobiegało końca. Miał zostać zastrzelony podczas próby aresztowania, ale nie wiadomo, czy zabójstwo miało podłoże narodowościowe, czy było aktem bandytyzmu. Inny opis znajduje się w akcie zgonu sporządzonym w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Brzezinach. Zapisany po niemiecku dokument, w wolnym tłumaczeniu, mówi o przypadkowym postrzeleniu dowódcy patrolu przez jego własnych ludzi. Według relacji rodzinnych Wilczek został zabity przez znajomego. Informacje pochodzą z Piekarskiwerk.pl.

Teodor Trautman, urodzony 9 listopada 1872 roku, zmarł w 1919 roku. Działał na rzecz polskości Śląska i dowodził oddziałem powstańczym w Brzezinach Śląskich. Poległ podczas walk I Powstania Śląskiego.

Wawrzyniec Hajda urodził się 8 sierpnia 1844 roku, a zmarł 27 marca 1923 roku. Sześć tygodni po ślubie stracił wzrok w wyniku przedwczesnego wybuchu dynamitu w kopalni. Po tym wydarzeniu zaangażował się w działalność narodową, szczególnie w pracę z młodzieżą. Był lokalnym nauczycielem, filozofem, myślicielem i wizjonerem. Zainicjował usypanie Kopca w Piekarach, który miał upamiętnić 200. rocznicę przemarszu króla Jana III Sobieskiego z wojskiem pod Wiedeń oraz jego modlitwy.

Antoni Ludyga, urodzony 20 kwietnia 1900 roku, zmarł 7 kwietnia 1968 roku. Należał do Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska i brał udział w powstaniach śląskich. Uhonorowano go Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi, Medalem Niepodległości, Śląskim Krzyżem Powstańczym w 1958 roku oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski w 1966 roku.

Hubert Hatko, urodzony w 1919 roku w Gliwicach, zmarł 18 listopada 1941 roku. Był synem Hipolita, uczestnika trzech powstań śląskich. Po ukończeniu gimnazjum poświęcił się harcerstwu. Prowadził drużynę, był dobrym organizatorem i oddanym sprawie działaczem. Został przywódcą tajnej organizacji harcerskiej. Jego młodość upłynęła na walce o wolność ojczyzny, prawo do życia, honor i ludzką godność. Umierał z podniesioną głową, wypowiadając imię matki i ojczyzny.

Józef Hadaś urodził się w 1923 roku w Kamieniu, a zmarł 18 listopada 1941 roku. Ukończył szkołę podstawową w Brzezinach i uczył się bardzo dobrze. W nagrodę pojechał na wycieczkę dookoła Polski. Był znakomitym pływakiem i gimnastykiem, a także bardzo dobrym matematykiem. Później kształcił się w Śląskich Zakładach Technicznych w Chorzowie. Zaangażował się w organizowanie ruchu oporu. W jego mieszkaniu powstawały artykuły do czasopisma „Społem”.

Teodor Toma przyszedł na świat w 1909 roku w Kamieniu, w rodzinie policjanta. Zmarł 18 listopada 1941 roku. Po ukończeniu miejscowej szkoły podstawowej kontynuował naukę w Chorzowie, jednak z powodu trudnej sytuacji materialnej rodziny nie ukończył szkoły handlowej. Podjął pracę górnika w kopalni Andaluzja. Rodzina Tomów była znana w Brzozowicach–Kamieniu z przywiązania do ojczyzny, dlatego Teodor zdecydował się działać w tajnej organizacji. Czuł się Polakiem i pozostał nim do końca.

Przed egzekucją trzem skazanym związano ręce za plecami. Na komendę „szubienica w górę!” Hatko obrócił się i wskoczył po pięciu stopniach na stół, a za nim ruszyli kaci. Stanął na taborecie, podobnie jak dwaj pozostali. Po komendzie „szubienica wolna” założono im pętle na szyje. Hatko zawołał: „Niech żyje Polska!”, a niemal równocześnie Hadaś krzyknął: „Jezus, Maria, moja matka!”. Egzekucja rozpoczęła się o 10.30 i zakończyła o 10.45. Ciała wisiały do godziny 14.00. Informacje dotyczące tej historii pochodzą z piekary.zhp.pl.